acupunctuur
|
De westerse medische wetenschap De visie van de Traditionele Chinese Geneeskunst De energiehuishouding van het menselijk lichaam Acupunctuur is al duizenden jaren een vast onderdeel van de Traditionele Chinese Geneeskunst.Zij geneest ziekten of verlicht de klachten die een bepaalde ziekte met zich meebrengt. Het is bovendien een methode om ziekten te voorkomen. Acupunctuur vergroot de natuurlijke weerstand tegen ziekte, verhoogt de pijndrempel en vergroot de levenslust. Hoe dit bereikt kan worden en wat de filosofische achtergronden zijn van waaruit acupunctuur is ontstaan, wordt in deze pagina uiteengezet. Mede gezien de ontwikkelingen in de gezondheidszorg en de plaats die acupunctuur daar nu inneemt en in de toekomst zal innemen, is het van belang om medici, patiënten en beleidsmakers een duidelijk beeld te geven van de betekenis van acupunctuur in de moderne westerse samenleving. In de visie van de Nederlandse Vereniging voor Acupunctuur is acupunctuur geen alternatief voor de moderne westerse medische wetenschap, maar een welkome aanvulling hierop. Deze pagina is bedoeld voor patiënten die vragen om duidelijke informatie over een voor westerlingen nog relatief 'nieuwe' geneeswijze. Wanneer we in deze tekst spreken over 'de acupuncturist' dan bedoelen we daarmee nadrukkelijk een bij de N.V.A. aangesloten acupuncturist die onderworpen is aan kwaliteits-, opleidings-, en nascholingseisen.
De Gele Keizer richtte zich op een
dag tot T'ien Shih, een door God geïnspireerde leraar: "Ik heb gehoord
dat in vroeger tijden de mensen wel meer dan honderd jaar oud werden en
toch vitaal en actief bleven. Maar tegenwoordig bereiken mensen nog maar
de helft van die leeftijd en zijn ze vaak helemaal versleten. Komt dat
doordat de wereld van generatie op generatie verandert? Of komt het
doordat de mensen de wetten van de natuur verwaarlozen?"
De westerse medische wetenschap De westerse medische wetenschap heeft zich, met name op het gebied van de chirurgie en het toepassen van geneesmiddelen, ontwikkeld tot een uiterst moderne en efficiënte wetenschap. Met microscopische precisie worden steeds meer geheimen van het lichaam en van de biochemische processen, die zich daarin afspelen, blootgelegd. De kennis op medisch gebied is enorm en breidt zich nog iedere dag uit. Toch bestaat er bij een groeiend aantal patiënten een gevoel van onvrede, omdat de behandeling van hun klachten vaak beperkt blijft tot het bestrijden van de ziekte en haar symptomen en niet de a1gemene beleving van de zieke als uitgangspunt van behandeling neemt. Er is, ondanks alle vooruitgang, nog maar zo weinig bekend over de complexe wisselwerking tussen psychische en lichamelijke processen, dat de samenhang niet altijd wordt onderkend. In de westerse medische wetenschap is er een duidelijke scheiding tussen het verrichten van medische ingrepen en het voorschrijven van medicijnen aan de ene kant en het verwijzen naar artsen, die zich met de geest bezighouden, aan de andere kant. We kennen dan ook een grote verscheidenheid aan specialisten: cardiologen, internisten, chirurgen, neurologen enz. enerzijds en psychiaters, psychologen en psychotherapeuten anderzijds. Omdat acupunctuur het welbevinden van de mens centraal stelt en de ziekte niet als een opzichzelfstaand fenomeen beschouwt, heeft deze behandelingswijze duidelijk een ander, holistisch, uitgangspunt, dat de mens in zijn veelvuldigheid als een eenheid ziet. In de opvatting van de N.V.A. gaat men uit van een synergiemodel, dat wil zeggen, een model waarin de traditionele Chinese geneeskunst samenwerkt met de westerse geneeswijze en waarin de nadruk gelegd wordt daar waar deze twee verschillende geneeswijzen elkaar aanvullen. De visie van de Traditionele Chinese Geneeskunst Om een idee te geven van de indicaties, waarvoor een behandeling met acupunctuur geschikt is, staat in deze tekst een lijst van de meest voorkomende klachten die met acupunctuur verholpen of ten minste verlicht kunnen worden. Wij willen U er wel op attenderen, dat indicatielijsten in het algemeen te statisch zijn en nooit het volledige toepassingsgebied van de acupunctuur kunnen representeren. Toen de Amerikaanse president Nixon in 1972 China bezocht, kregen hij en de hem vergezellende mensen een verbluffend staaltje van acupunctuur te zien. Zij zagen patiënten, die niet alleen wakker bleven tijdens een zware operatie, maar zelfs erbij praatten en lachten! En dat terwijl de 'verdoving' slechts bestond uit het plaatsen op punten in het lichaam, van enkele nietige naaldjes verbonden met een met zwakstroomgenerator. Deze demonstratie maakte een diepe indruk op de Amerikaanse artsen en werd door de media over de gehele wereld uitgezonden. Het heeft de discussie en het wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van acupunctuur in een stroomversnelling gebracht. Helaas kreeg de pijnbestrijding via acupunctuur hierdoor onevenredig veel aandacht en bleven andere aspecten van deze oude en unieke geneeswijze onderbelicht. Misschien is nog wel het meest indrukwekkende aspect van de Traditionele Chinese Geneeskunst dat zij - tientallen eeuwen geleden - toen men in Europa nog afhankelijk was van druiden en tovenaars - al in staat was om het functioneren van het menselijk lichaam nauwkeurig te verklaren. Een van de standaardwerken die ook vandaag de dag nog geraadpleegd worden, is de Nei Ching (Huang Ti Nei Ching Su Wen), het klassieke boek over geneeskunde van de Gele Keizer om als westerling iets van die traditionele geneeskunst te kunnen begrijpen en enigszins vertrouwd te raken met de begrippen die de acupunturist hanteert, eerst iets meer over het klassieke Chinese denken. We spreken in de acupunctuur over een "gezond mens" als er harmonie is tussen yin en yang. Een langdurige verstoting van dit evenwicht kan leiden tot ziekten of klachten. De acupuncturist zal proberen dit evenwicht te herstellen. In het logo van de Nederlandse Vereniging voor acupunctuur is het zogenoemde Yin-Yang teken afgebeeld. Dit staat voor twee tegengestelde krachten die elkaar in evenwicht proberen te houden. Volgens de traditionele Chinese wereldbeschouwing bestaat het universum uit een kringloop van (levens)energie. Deze energie wordt Qi of Chi genoemd. We vinden dit woord in de Chinese bewegingskunst Tai Chi, maar ook in het Japanse Aikido. Deze energie bestaat uit een negatieve en een positieve component, waarin Yin staat voor het donkere, de schaduw en Yang voor het lichte, de zon. Alles om ons heen, de dingen, onze gedachten en onze gevoelens zijn het resultaat van de wisselwerking van die tegengestelde krachten. De witte stip in het zwarte gedeelte van het Yin-Yangteken en de zwarte stip in het witte gedeelte geven aan dat iets nooit helemaal Yin en nooit helemaal Yang is. Het betekent ook, dat er een drang is om elkaar aan te vullen oftewel het zoeken naar evenwicht. Als iemand emotioneel onder druk staat, kan bet zijn dat de harmonie tussen lichaam en geest verbroken wordt. De persoon raakt uit balans en wordt ziek. Andersom werkt het ook: als je ziek bent is je mentale conditie vaak ook niet al te best. Het is overigens niet zo, dat je meteen ziek wordt, als Yin en Yang een beetje uit hun evenwicht zijn. Stel U dreigt te laat te komen op een afspraak. Gehaast zoekt U naar de autosleutels, die nu net toevallig niet op de plek liggen, waar U ze gewoonlijk neerlegt. Wat gebeurt er dan allemaal? U begint snauwend en schreeuwend door het huis te rennen op zoek naar die verdraaide sleutels. U krijgt het warm, uw gezicht loopt rood aan en de hartslag neemt toe. In de acupunctuur noemen we dit Yang-gedrag: rennen, actie, spanning, energie. Dan besluit U om uw verstand te gebruiken. U gaat er even rustig bij zitten en probeert U te herinneren, waar U de sleutels gelaten kunt hebben. Het Yang-gedrag maakt plaats voor Yin-gedrag: rust, afstand, balans opmaken, nadenken. De balans komt in evenwicht en U vindt uw sleutels terug in een van de zakken van uw jas. De energiehuishouding van het menselijk lichaam De Chinezen hebben al lang geleden ontdekt dat de energie die door
het menselijk lichaam stroomt een ingewikkeld stelsel van kanalen volgt
en dat in 24 uur een complete circulatie van die energie plaatsvindt. Er
zijn twaalf hoofdkanalen of meridianen, die elk weer in verbinding staan
met een orgaan in ons lichaam. Naast het Yin-Yang beginsel in de oosterse filosofie kent het traditionele Chinese denken kent het traditionele Chinese denken nog een andere belangrijke theorie: de Elementenleer (ook wet vijf fasen genoemd). Uitgangspunt van deze theorie is, dat alles voortdurend in beweging is Dat geldt voor de cyclus van de seizoenen, het ritme van de dag, moor ook voor het functioneren van de mens. In tegenstelling tot onze afspraak om over vier seizoenen te spreken, hanteren de Chinezen er vijf. Dit vijfde seizoen zouden wij nazomer noemen. Elk van deze seizoenen is verbonden met een element Hierbij valt niet te denken aan de scheikundige elementen, zoals die in de chemie zijn ontdekt en die keurig in het periodiek systeem der elementen zijn vermeld. De vijf elementen, waarmee de acupuncturist werkt zijn Metaal, Water, Hout, Vuur en Aarde. Naast deze vijf elementen hanteren de Chinezen nog een zesde element: het Keizerlijk Vuur. Dit element vormt een soort overkoepeling van de vijf elementen en werkt min of meer als een stabilisator russen de verschillende elementen. Het element Metaal hoort bij de herfst, Water brij de winter, Hout komt overeen met de lente, Vuur met de zomer en Aarde staat voor de nazomer. Wanneer we deze elementen binnen de Yin-Yang theorie bekijken, dan zal duidelijk zijn dat lente en zomer bij Yang (veel energie) horen en herfst en winter bij Yin (weinig energie). De nazomer (aarde) bevindt zich in het midden. Het is een periode, die de groei van lente en zomer afsluit en de rust van de winter inluidt. Binnen onze medische traditie komen we niet veel verder dan her
onderkennen van begrippen als voorjaarsmoeheid en herfstdepressies: Heeft u het hart wel eens op de tong? Of kunt u vol vuur ergens over praten? Dan zult u vast ook wel eens iets op uw lever hebben. De Nederlandse taal kent een aantal uitdrukkingen die prima te plaatsen zijn in de elementenleer. Om duidelijk te maken dat organen en energie bij elkaar horen, geven
we graag een voorbeeld: Zo staat elk element in relatie met een van de organen. De tabel
hieronder toont hoe de verschillende verbindingen er uitzien.
In de Nei Ching wordt elk orgaan vergeleken met een functionaris aan het keizerlijke hof, ieder met zijn eigen taak en verantwoordelijkheid. Het goed functioneren van het hof als geheel valt of staat bij het functioneren van ieder lid van de hofhouding. De Lever-functionaris bekleedt hierin de post van generaal. Verantwoordelijk voor planning en organisatie kenmerkt de werkzaamheid van dit orgaan zich door het aanzetten tot actie. Verstoringen kunnen een funeste invloed op ons leven hebben. Vandaar dat de acupuncturist bijzonder aandachtig het functioneren van deze generaal zal analyseren.
|
Uitgangspunten
bij een behandeling met acupunctuur